Wanneer laat je een arbeidsdeskundig onderzoek uitvoeren?

Wanneer een werknemer langere tijd ziek is, wil je als werkgever weten welke mogelijkheden er zijn om het werk te hervatten. Kan de werknemer terugkeren in de eigen functie? Zijn aanpassingen nodig? Of moet er worden gekeken naar andere passende werkzaamheden?

Een arbeidsdeskundig onderzoek helpt om deze vragen te beantwoorden. In de praktijk wordt zo'n onderzoek vaak rond het eerste ziektejaar ingezet. Dat is een belangrijk moment om de mogelijkheden voor werkhervatting verder in kaart te brengen en te bepalen welke vervolgstappen nodig zijn. Maar moet je altijd wachten tot het eerste ziektejaar? En wat zijn de gevolgen als je te lang wacht met het onderzoeken van de mogelijkheden?

Wanneer is een arbeidsdeskundig onderzoek zinvol?

Een arbeidsdeskundig onderzoek is vooral zinvol wanneer er duidelijkheid nodig is over de mogelijkheden voor werkhervatting. De arbeidsdeskundige beoordeelt de relatie tussen de belastbaarheid van de werknemer, de inhoud van het werk en de mogelijkheden binnen de organisatie.

Een onderzoek kan bijvoorbeeld helpen wanneer:

·       het onzeker is of de werknemer kan terugkeren in de eigen functie;

·       het eigen werk mogelijk aangepast moet worden;

·       er onderzocht moet worden of andere passende functies beschikbaar zijn;

·       de re-integratie stagneert en er behoefte is aan concrete vervolgstappen;

·       duidelijk moet worden welke mogelijkheden er zijn voor verdere re-integratie.

Het onderzoek geeft werkgever en werknemer meer inzicht in de mogelijkheden en helpt om de vervolgstappen beter te onderbouwen.

Waarom wordt een arbeidsdeskundig onderzoek vaak rond het eerste ziektejaar ingezet?

In de praktijk wordt een arbeidsdeskundig onderzoek regelmatig rond het eerste ziektejaar uitgevoerd. Op dat moment is er vaak meer inzicht in het verloop van het verzuim, de ontwikkeling van de belastbaarheid en de mogelijkheden voor werkhervatting.

De arbeidsdeskundige onderzoekt onder meer of de werknemer het eigen werk kan uitvoeren, eventueel met aanpassingen, en of er andere passende functies binnen de organisatie zijn.

Als terugkeer in het eigen werk niet haalbaar lijkt, kan het onderzoek ook richting geven aan het vervolg van de re-integratie. Daarbij kan onder meer worden beoordeeld of re-integratie bij een andere werkgever (spoor 2) nodig is. Het onderzoek helpt zo om niet alleen naar de huidige situatie te kijken, maar ook om tijdig na te denken over de mogelijkheden op langere termijn.

Belangrijk: het eerste ziektejaar is geen wettelijk voorgeschreven moment voor een arbeidsdeskundig onderzoek. Afhankelijk van de situatie kan het verstandig zijn om het onderzoek eerder uit te voeren. Andersom kan het nodig zijn om eerst aanvullende informatie te verzamelen voordat de mogelijkheden goed beoordeeld kunnen worden.

Wat is het verschil tussen een arbeidsdeskundig onderzoek en de eerstejaarsevaluatie?

Rond het eerste ziektejaar zijn er verschillende belangrijke momenten in de re-integratie. Het is daarom goed om onderscheid te maken tussen een arbeidsdeskundig onderzoek en de eerstejaarsevaluatie.

De eerstejaarsevaluatie is een vast onderdeel van het re-integratieproces. Werkgever en werknemer evalueren de voortgang van de re-integratie en bespreken welke vervolgstappen nodig zijn.

Een arbeidsdeskundig onderzoek heeft een andere functie. Hierbij wordt specifiek onderzocht welke werkzaamheden passend zijn in relatie tot de belastbaarheid van de werknemer en de mogelijkheden binnen de organisatie.

De uitkomsten van een arbeidsdeskundig onderzoek kunnen helpen bij de eerstejaarsevaluatie en bij het bepalen van de verdere aanpak. Het onderzoek vervangt de evaluatie echter niet.

Moet je wachten tot één jaar ziekte voordat je een arbeidsdeskundig onderzoek laat uitvoeren?

Nee. Er geldt geen algemene wettelijke regel dat een arbeidsdeskundig onderzoek pas na één jaar ziekte mag of moet plaatsvinden. Als eerder duidelijk wordt dat er vragen zijn over de mogelijkheden voor werkhervatting, kan het zinvol zijn om het onderzoek eerder in te zetten. Denk bijvoorbeeld aan een situatie waarin terugkeer in de eigen functie onzeker is en er duidelijkheid nodig is over passend werk. 

Tegelijkertijd moet er voldoende informatie beschikbaar zijn om het onderzoek goed uit te voeren. De arbeidsdeskundige gebruikt onder meer informatie over de functie, de werkzaamheden en de door de bedrijfsarts beschreven belastbaarheid. Het juiste moment hangt daarom af van de individuele situatie. Het uitgangspunt is dat je als werkgever tijdig onderzoekt welke mogelijkheden er zijn en niet onnodig wacht met vervolgstappen.

Wat zijn de gevolgen als je te lang wacht?

Wanneer de mogelijkheden voor werkhervatting onvoldoende worden onderzocht, bestaat het risico dat passende werkzaamheden of andere re-integratiemogelijkheden te laat in beeld komen. Dat kan gevolgen hebben voor het verdere verloop van de re-integratie. De Wet verbetering poortwachter verplicht werkgever en werknemer om zich gedurende de eerste twee ziektejaren voldoende in te spannen voor re-integratie.

Aan het einde van de wachttijd beoordeelt UWV of de re-integratie-inspanningen voldoende zijn geweest. Als UWV vaststelt dat de werkgever zonder deugdelijke reden onvoldoende heeft gedaan, kan een loonsanctie volgen. De werkgever kan dan verplicht worden om maximaal 52 weken langer loon door te betalen. Een arbeidsdeskundig onderzoek voorkomt een loonsanctie niet automatisch. Het gaat erom dat de werkgever de re-integratiemogelijkheden tijdig en zorgvuldig onderzoekt, adviezen beoordeelt en passende vervolgstappen zet.

Wat zegt de rechtspraak over tijdig handelen?

In de uitspraak van de Centrale Raad van Beroep van 31 juli 2024 (ECLI:NL:CRVB:2024:1567) bleef een loonsanctie in stand. In die zaak speelde mee dat de werkgever eerder had moeten onderzoeken of aangepast ander werk mogelijk was en dat het tweede-spoortraject eerder had moeten worden gestart. De uitspraak onderstreept dat een werkgever niet te lang moet vasthouden aan een bestaande aanpak wanneer er aanleiding is om andere mogelijkheden te onderzoeken.

Dit betekent niet dat iedere werkgever op hetzelfde moment een arbeidsdeskundig onderzoek moet laten uitvoeren. De verplichtingen hangen af van de omstandigheden van het geval. Wel is het belangrijk dat de werkgever de re-integratie actief blijft beoordelen en keuzes goed kan onderbouwen.

Wat kun je als werkgever doen?

Wil je voorkomen dat de re-integratie onnodig stilvalt? Dan zijn de volgende aandachtspunten belangrijk:

1. Blijf de voortgang volgen. Bespreek regelmatig met de werknemer hoe de re-integratie verloopt en welke mogelijkheden er nog zijn.
2. Onderzoek passend werk. Kijk niet alleen naar de eigen functie, maar ook naar mogelijke aanpassingen en andere passende werkzaamheden.
3. Bespreek tijdig of arbeidsdeskundig onderzoek nodig is. Als er onvoldoende duidelijkheid is over de mogelijkheden, bespreek dit dan met de betrokken deskundigen.
4. Leg afspraken en keuzes vast. Zorg dat duidelijk is welke mogelijkheden zijn onderzocht, welke afspraken zijn gemaakt en welke vervolgstappen worden gezet.
5. Wacht niet onnodig op een vast moment. Het eerste ziektejaar is in de praktijk vaak een belangrijk moment, maar de situatie van de werknemer bepaalt mede wanneer onderzoek zinvol is.

Arbeidsdeskundig onderzoek via Your Next Arbo

Het is niet altijd eenvoudig om te bepalen wanneer een arbeidsdeskundig onderzoek meerwaarde heeft. Zeker wanneer terugkeer in de eigen functie onzeker is, kan het helpen om de mogelijkheden zorgvuldig in kaart te brengen.

YOUR NEXT ARBO ondersteunt werkgevers bij verzuimbegeleiding en re-integratie. We werken samen met ervaren, gecertificeerde arbeidsdeskundigen die de mogelijkheden van de werknemer beoordelen in relatie tot het werk en de situatie binnen de organisatie. We vinden het belangrijk dat een onderzoek niet alleen een rapport oplevert, maar vooral duidelijkheid geeft over de vervolgstappen. Zo kun je als werkgever gericht verder met de re-integratie.

Wil je weten of een arbeidsdeskundig onderzoek in jouw situatie zinvol is? Neem contact op met YOUR NEXT ARBO om de mogelijkheden te bespreken.

FAQ - Veelgestelde vragen over het moment van een arbeidsdeskundig onderzoek

Na hoeveel weken ziekte moet je een arbeidsdeskundig onderzoek laten uitvoeren?

Er bestaat geen algemene wettelijke termijn voor het uitvoeren van een arbeidsdeskundig onderzoek. In de praktijk wordt het onderzoek vaak rond het eerste ziektejaar ingezet, maar afhankelijk van de situatie kan eerder onderzoek zinvol zijn.

Is een arbeidsdeskundig onderzoek verplicht na één jaar ziekte?

Nee. Het eerste ziektejaar is geen wettelijke deadline voor een arbeidsdeskundig onderzoek. Wel moeten werkgever en werknemer voldoende inspanningen verrichten om de re-integratiemogelijkheden te onderzoeken en passende stappen te zetten.

Is de eerstejaarsevaluatie hetzelfde als een arbeidsdeskundig onderzoek?

Nee. De eerstejaarsevaluatie is een evaluatiemoment binnen het re-integratieproces. Het arbeidsdeskundig onderzoek richt zich specifiek op de mogelijkheden voor passend werk in relatie tot de belastbaarheid van de werknemer.

Wat als terugkeer in de eigen functie niet mogelijk is?

Dan moet worden onderzocht of het eigen werk aangepast kan worden en of er ander passend werk binnen de organisatie beschikbaar is. Als re-integratie bij de eigen werkgever niet mogelijk blijkt, kan re-integratie bij een andere werkgever aan de orde komen.

Voorkomt een arbeidsdeskundig onderzoek een loonsanctie van UWV?

Nee, niet automatisch. UWV beoordeelt de totale re-integratie-inspanningen. Een arbeidsdeskundig onderzoek kan helpen om mogelijkheden te verduidelijken, maar de werkgever moet ook passende vervolgstappen zetten en gemaakte keuzes kunnen onderbouwen